لەگەڵمانبە لە:

توێژینەوە

چۆنێتی پەرەسەندنی مرۆڤ لە رۆژهەڵات و ڕۆژئاوا:

9/9/2018 10:56:43 AM

  • پێشەكی : - بێگومان جیاوازیەكی زۆر هەیە لە نێوان زانستە مرۆڤایەتیەكان و زانستە تاقیگە ییەكان - واتە ئەو زانستانەی كە لە تاقیگە كاری لە سەر ئەكرێ – جیاوازیەكەش ئەگەڕێتەوە بۆ ئەوەی كە مرۆڤ باڵاترین پەرەسەندنە لە سروشتدا ، هەروە ها بوونە وەرێكە كە زۆربەی هەرە زۆری توخمە كیمیایەكانی گۆی زەوی بە ڕێژە یەك بوونی هەیە لە جەستە یدا ، كەواتە ئەم بوونەوەرە هێندە ئاڵۆزە زۆر مەحاڵە بخرێتە ژێر تاقیكردنەوە لە تاقیگەكاندا . چ جای ئەوەی كارێكی زۆر ستەم تر ئەبێت پەی بردن بە داهاتووی مرۆڤەكان لە نێو كۆمەڵگادا .

    سیف الدین حمید حسین

    پێشەكی : - بێگومان  جیاوازیەكی زۆر  هەیە لە نێوان  زانستە مرۆڤایەتیەكان  و زانستە تاقیگە ییەكان  - واتە ئەو زانستانەی كە لە تاقیگە كاری لە سەر ئەكرێ – جیاوازیەكەش ئەگەڕێتەوە  بۆ ئەوەی كە مرۆڤ  باڵاترین  پەرەسەندنە لە سروشتدا  ، هەروە ها بوونە وەرێكە كە زۆربەی هەرە زۆری توخمە كیمیایەكانی گۆی زەوی بە ڕێژە یەك بوونی هەیە  لە جەستە یدا ، كەواتە ئەم بوونەوەرە  هێندە  ئاڵۆزە زۆر مەحاڵە بخرێتە ژێر تاقیكردنەوە لە تاقیگەكاندا . چ جای ئەوەی كارێكی زۆر ستەم تر ئەبێت  پەی بردن بە داهاتووی  مرۆڤەكان  لە نێو كۆمەڵگادا  .                                        

    بە كورتی ئەم توێژینەوە یە ئەتوانین بلێین : هەوڵدانێكی زۆر ساكارە  بۆ خستنە ڕووی هەندێ لەو فاكتەرانەی كە ئەبێتە هۆی پەرە سەندنی مرۆڤ و پاشان جیاوازی گەشەكردنی مرۆڤەكان لە هەردوو نیوەی گۆی زەوی  هەروە ها كاریگەری ئەو لۆجیكانە ی كە بووە تە بەردی بناغەی پەرەسەندن لە ڕۆژهەڵات و ڕۆژئاوا . پاشان باس لە كاریگەری ئاینە یەكتا پەرستیەكان  كراوە كە چۆن بووەتە هۆكاری دواكەوتنی  گەلانی ڕۆژهەڵات  بە تایبەتی . لە كۆتاییدا بەراوردی َ بە كورتی لە بارەی  دیموكراسیزم  لە هەردوو نیوەی گۆی زەوی .

    -    سروشتی  پەرەسەندن -

    مرۆڤ لە ژیاندا پەرە ئەسەنێ لە ئەنجامی بەریەك كەوتنی  لە گەڵ سروشت و كۆمەڵ  بە تێپەڕبوونی كات واتە مرۆڤ  هەر وەكو درەخت  ڕەگوڕیشەی هەیە –لەگەڵ جیاوازی جێگای چەقینی  ئەو ڕەگوڕیشەیە -  هەروەكو چۆن زانای مەزن چارلس داروین  ئەو یاسایەی  داهێنا كە ئەڵێ : " مان بۆ چاكترینە" واٍتە مرۆڤ  وەكو كۆمەڵیش بە تێپەڕبوونی كات  پەرە ئەسەنێ  بەرەو چاكتر و چاكترین . لەبواری  بیروڕای مرۆڤایەتیش  واقع دەریخستووە كە ڕاسترین بیروڕا خۆی ئەسەپێنێ ئەگەر هات و زەمینە یەكی دیموكراسی لە ئارادا هەبێ . وە كو ئەزانین  هەموو ئەو ووڵاتانەی كە ڕژێمەكەی سوشیالیستی بوو هەرە سیان هێنا و سەرلەنوێ هەنگاویان نا بەرەو پەرە سەندنێكی سروشتی ، واتە گەڕانەوە بۆ ئابووری بازاڕ وەكو ئەوروپای ڕۆژئاوا  . ئەگەر ژیانی مرۆڤ  وێكچووكەین  بە خانوبەرە یەك ئەوا ساڵی یەكەمی ژیانی یەكەم  ڕیزە خشتی  دیوارەكانە لە بەر ئەوە كە سێك  ئەگەر بیە وێ ڕە فتارێك نەهێلێ لە خۆیدا و مێژووی ئەو ڕە فتارە بگەڕێتەوە بۆ ساڵی یەكەمی ژیانی تووشی ناڕەحەتیەكی سەخت ئەبێ ! ئەمەی دوایی ئەچەسپێتە سەر كۆمەڵگاش ، دەبینین لە هەموو كۆمەڵگایەك چینی پارێزگاران هەیە كە بەرەنگاری پەرەسەندن ئەكات  بۆ نمونە هەڵبژادنەوەی  سۆشیالیستەكان لە پۆڵەندا لە دوای  هەرەسهێنانی ڕژێمی سۆشیالیستی تیایدا  . هەروە ها ململانێ ی سەرۆكی روسیا (یەڵتسن) لەگەڵ دەزگای پەرلەمان  كە هەموو ئەندامەكانی  كۆمۆنیست بوون  .

    كاتێك باسی پەرە سەندنی مرۆڤ و كۆمەڵ ئەكەین یەكسەر دووچاری پێنج قۆناغەكەی  گەشەكردنی  كۆمەڵ ئەبین  كە بریتین لە (كومۆنەی سەرە تایی وكۆیلایەتی و دەرەبەگایەتی وسەرمایەداری و شۆسیالیستی .)بەڵام لەم باسەدا بەو هیوایەین كە چۆنێتی و میكانیزمی كردگای پەرەسەندن لە نا و كۆمەڵانی خەڵك بخەینە ڕوو . ئاشكرایە كە هیچ شتێك نیەلە گەردوندا ئارام بێت و جووڵانەوەی تیا نەبێت  ، بە دەربڕینێكی تر لە كوێ جووڵانەوە هەبێت لەوێ پەرەسەندن ڕوو ئەدات ، جۆری پەرە سەندنەكەش جۆرو شێوەی جووڵانەوەكە دیاری ئەكات .

    زۆجار وا ئەزانین مرۆڤ  ملكەچ نیە بۆ یاسا زانستیە كان ، بە واتایەكی تر لە وانەیە وا بزانین كە زانستە مرۆڤایەتیەكان ملكەچ نین بۆ یاسا زانستیە سروشتیەكان ! بەڵاَم  لە100% پێچە وانەیە ، هۆكارە كەیشی  ئەگەڕێتەوە بۆ ئەوەی مرۆڤ لە توانایدایە زیندە وە رەكانی لەخۆی خوارتر لە پلەكانی گەشەكردن لێكبداتەوە و تێی بگات و بیخاتە ژێر ڕكێفی یاسای زانستیەوە  بەڵام مرۆڤ لەو ئاستە نیە كە بتوانێ لەخۆی بگات ! كەواتە پێویستی بە پلەیەكی باڵاتر هەیە لە خۆی بۆ ئەوەی بە تەواوەتی وتێرو تەسەلی لە مرۆڤ بگات . هەر بۆیەش دەبینین  مرۆڤ هەنگاوی  پێشكەوتووانەی زۆری ناوە لە بوارە كانی تری ژیاندا ، بەڵام لە زانستە مرۆڤایەتیەكان  پێشكەوتنێكی ئەوتۆی نەكردووە بە بەراوورد لە گەڵ زانستە سروشتیەكانی تر .              لە زانستە سروشتیەكاندا مرۆڤ ئەتوانێ بگات بە ئەنجامی زۆر وورد و زاڵ بێت بە سەر هەموو لایەنێكی ئەو تاقیكردنەوەی  پێی هەڵئەسێ ، بەڵام كەسێكی سیاسی هەرچەندە  شارەزاو زاناش بێت لە بوارەكەیدا ناتوانێ پەی ببات بۆ ئەنجامی  خۆپیشاندانێكی  جەما وە ری كە دانرابێت پێی هەڵبسن  : ئەبینین  ئەوەی دانراوە و پلانی بۆكێشراوە (المخطط) لە گەڵ ئەوەی ڕوو ئەدا (الفعلی) زۆر زۆر جیاوازە . ئەم جۆرە بیركردنە وەیەی لە ڕابوردوو باسكرا لە سەرەتادا لەوانە یە بە تیڕوانینێكی ڕە شبینانە بدرێ  لە قەڵەم  ، بەڵام لە ڕاستیدا ئەم ناكۆكیە خۆی بنچینەی  گەشەكردنە  . بێگومان ئەگەر ناكۆكی و ململانێش نەبێَت هیچ جۆرە پەرەسەندنێكیش ڕوونادات . جا لەبەر ئەوە مرۆڤ هەمیشە لە زۆرانبازی وململانێ بووە بەئامانجی ئەوەی  لە خۆی بگات و هەموو جووڵانەوەیەكی  خۆی بخاتە ژێر ڕكێفی شیكردنەوەیەكی زانستی  پوخت و ووردەوە هەر وەكو چۆن لە –مختبر-   ئاوێتە (تفاعل) بە بە دوو مادە ئە كرێت و ئەگات بەو ئەنجامەی كە خۆی مەبەستێتی . كەواتە ئێمە دووچاری گەورە ترین گیروگرفتی مرۆڤایەتی ئەبین  ئەویش گیروگرفتی مرۆڤە لە گەڵ دە وروبەری . جا بۆ چارەسەركردنی ئەم كێشەیە دوو ڕوانگە پەیدا بوو لە بیروو هۆشی مرۆڤایەتی  :- یەكەمیان : ئە یەوێ لە مرۆڤایەتی بگا وپێشی بخا ت بەڕێگایەكی كورت و كەم خایەن  ، واتە ئەیەوێ ڕاستەوخۆ ناخی مرۆڤەكە بپشكنێ بە مەبەستی ئەوەی لێی بگات و پاشان بیگۆڕێ بە پێی ئەو فەلسەفە و بۆچوونەی خۆی  ئەیەوێ ومەبەستێتی  و پاشان هەوڵی گۆڕینی دەوروبەرەكە بدات  .    دووەمیان : هەستا قۆڵ وبازووی لێ خستە كار بۆ گۆڕینی دەوروبەری مرۆڤە كە بە ئامانجی ئەوەی گەشە بدات بە هزرو بیری مرۆڤەكە چونكە بەبۆچوونی  ئەم ئاراستەیە گۆڕینی جۆری ژیانی مرۆڤەكە  ئەبێتە هۆكار بۆ گۆڕینی مێشكی بۆ پلەیەكی باڵاتر لە پەرەسەندن .ئەم دوو بۆچوونە  جیاوازە ئەتوانین  بڵێین وەكو ئەوە  وایە دوو مرۆڤ : یەكێكیان پشتی كردووە لە خەڵكە كە و ئاوێنەیەكی لە بەردەم خۆی داناوە  سەیری ئەكات  و ئەیەوێ لە سەیركردنی  ئاوێنە كەوە دەوروبەرەكەی  بگۆڕێ – ئەگەر هات ومێشكی مرۆڤمان وێكچووكرد  بەئاوێنە - ! بەڵام مرۆڤی دووەم ڕاستەوخۆ سەیری دەوروبەرەكەی ئەكات  بە كارو پیشە دەستی تێ  وە ر ئەدات وبە مەبەستی ئەوەی گوڕانكاری تیا ئەنجام بدات  . . ئەم دوو جۆرە ڕووكارە لە پەرەسەندندا  ملكەچ ئەبن بۆ دوو لۆجیك

    1-لۆجیكی لاوتزی  كە ڕەگ وڕیشەی ئەگەڕێتەوە بۆ فەلسەفەی هندی  و صینی كۆن لە ساڵانی 600 پ .ز كە فەلسەفەكەی ناسراوە بە( تاو)  واتە  ڕاستی .

    2- لۆجیكی ئە رستۆ یی  كەئەگەڕێتەوە بۆ فەلسەفەی ( زانستی لۆجیك ) ی أرستۆتالیس ی یونانی . لەساڵانی 650 پ.ز –مەبەست لەو بەروارەی پێشەوە پەیدابوونی  لوجیكەكەیە  نەك لەدایك بوونی ئەرستۆ - .ئەم دوو لۆجیكە هەردووكیان یاخود بڵێین ئەم دوو فەلسەفەیە  هە ردووكیان لە بنەڕەتدا یەك ئامانجیان هەیە ئەویش خۆشگووزەرانكردنی مرۆڤە لەژیاندا بەڵام  هەریەك لە چوار چێوەی دووسیستەم وڕێگای جیاوازدا .                      ئەم جیاوازیە ڕەنگی داوەتەوە لەو جیاوازیەی كە بەدی ئەكرێت  لە سیستەمی شێوازی ژیان  لە هەردوو نیوەكەی گۆی زەوی  واتە ڕۆژهەڵات  و ڕۆژئاوا.

    شایانی باسە ئایینە یەكتا پەرستەكان وماركسیزم وفەلسەفەی ئەسپینۆزا ... هتد ، كارتێكراون لەلایەن  فەلسەفەی  تاوە وە ، واتە لەسەر بنچینەی  لۆجیكی  لاوتزی  دامەزراوە ! بەڵام  شێوازی ژیان لە ئەوروپا و دیموكراسیەتەكەی و هەتا ژیانە ئابووریەكەشی  كە ئەو ووتە بە ناو بانگەی هەیە و ئەڵێ :" بهێڵە بڕوات . .بهێڵە كار بكات "* كار تێكراوە لە لایەن  لۆجیكی ئەرستۆیزمەوە .

    ئەم دوو لۆجیكە ئەتوانین  پوختی بكەینەوە لەم  هێڵكاریەی خوارە وە :-

    . 1-لوجیكی لاوتزی                  گۆڕینی خود           گۆڕینی بابەت (دەورو بەر)

    2- لوجیكی ئەرستۆ یی                گۆڕینی بابەت                     گۆڕینی خود .

    ئەگەر تێبینی ئەو دووهێلكاریە بكەین  دەبینین پێچەوانەی  یەكترین  ، واتە فەلسەفەی تا و ئەیەوێ ژیان بگۆڕێ و پێشی بخات لە ڕێگای گۆڕینی خوودی مرۆڤەكانەوە  واتە پێیوایە ئەگەر هەموو خودە كان گۆڕان ئەو كاتە خۆی لە خۆیا ژیانێكی نوێ پەیدا ئەبێت  بەندە  بە و گۆڕانكاریەی كە بە سەر  مێشكی خوودە كان هاتووە . هەر لە بەر ئەوەیە  ماركسیزمیش  -كە سەر بە لۆجیكی لاوتزیە – بڕوای بە كاژفرێدانی چینایەتیە ( إنسلاخ گبقی) هە روە ها بڕوای بە خود نەویستی هەیە (نكران  الژات ) لەپێناوی  زۆربەی خەڵكدا . جیاوازی نێوان ئەم دوو لۆجیكە بووەتە هۆكاری جیاوازی لە هەموو شتێك كە پەیوەندی بە ژیانی كۆمەڵایەتی و ئابووری و دەروونی . . . هتد . هەر ئاینێك  لە ڕۆژهەڵات پەیدا بووبێت  تاڕادەیەكی زۆر لە جەوهەردا لەیەك ئەچن ، بۆ نموونە هەر هەموو ئاینە كان بڕوایان  بە یەك خوا هەیە و لەبەرامبەریشدا دژێكیان بۆی داناوە  بە ناوی شەیتان !هەروەها ئەفسانەی ئادەم و حەوا و بەهەشت ودۆزەخ كە هەمان وەسف و پێناسەیان هەیە لە هەموو ئاینە یەكتاپەرستەكاندا ! كەچی شارستانیەتی یونان وڕومان  چەندەها خوای تیا پەیدا بوو  ، واتە هەر تیرەو تاقمێك و هۆزیك خوایەكی بۆ خۆی هەڵبژارد كە گونجاو ولەبار بێت لە گەڵ سروشتی كۆمەڵایەتی و ئابووری ودەروونی خۆیان  . ئەگەر هات وبە ووردی بە فەلسەفەی تاو و پاشكۆكانی لە ئاینە یەكتاپەرستیەكان بچینەوە دەبینین هەر هەمووی جێ پەنجەی ڕژێمی باوكایەتی زۆََر بە زە قی  پێوە دیارە هەر بۆیەش فرۆید خوای پێناسە كردووە بەوەی كە "خوا ڕەنگدانەوەی دەستەڵاتی باوكە لە سەر خێَزان " وەكو ئاشكرایە  كە ڕژێمی باوكایەتی كۆسپ وتەگەرە دائەنێ  لە سەر هەموو شتێك وهەموو بوارێك لە ژیاندا  تەنانەت ئەیەوێ نەوەكانی بیروڕاو قەناعەتیان وەكو خۆی بن  واتە ئەبێ بە ڕێگر لە هەموو جۆرە داهێنانێك  جا ئەگەر داهێنان نەبوو ژیان پێش ناكەوێ و گەشەكردنێكی وەهای تیا ڕوو نادات  . لەبەر ئەوە ئاین و خواكەی لە ڕۆژهەڵات بووە بە باوكێكی (جماعی) سەرتاسەری بۆ هەموو كۆمەڵ !

              +ئاین لە ئەو روپا : -

    پرسیارێك خۆی ئەسە پێنێ  و ئەڵێ : ئایا كۆمەڵانی ئەوروپا بڕوایان بە هەمان ئەم ئاینانە نیە ؟ ئەی بۆچی لەوێ داهێنان هەیە و بەردە وام پەرەئەسەنێ وپێشئەكەوێ؟!                                                                                                                                                            

    ئەگەر هات و لاپەڕە كانی مێژوومان هەڵدایەوە بۆمان دەر ئەكەوێ كە ئەم ئاینانە لە بنەڕەتدا – مەبەست لە ئاینە یەكتا پەرستیە كانە –سەرچاوەكانی ڕۆژهەڵاتن وتیایدا پەیدابوونە و پاشان گواستراونەتەوە بۆ ڕۆژئاوا . شایانی باسە بە گواستنەوەی وزاڵبوونی بەسەر مێشكی جەماوەری خەڵكدا و پاشان بەشداربوونی دامەزراوە ئایینیەكان لە حوكمرانی  جەماوەری گەلدا جۆ رە سستی وتاریكاییەكی سەپاند بە سەر ژیانیان و ڕێگای لە جۆرەها داهێنان و توێژینەوەی زانستی گرت ، كوشتنی گالیلۆش باشترین بەڵگەیە بۆ ئەم ڕاستیە .                                                 

    ئەوەی لە ڕابردوو باسكرا ئەوەمان بۆ ڕوون ئەكاتەوە كە 1000 ساڵ لە ژیانی ئەوروپا بۆچی پێی ئەووترا سەردەمی تاریكایی ؟!

    نامۆیی ئەم جۆرە فەلسەفەیە لە ناو گەلانێك كە پەروەردە بوونە كە یان لە سەر بنەمای  لۆجیكێكە جیاواز لەو لۆجیكەی كە ئاینە یەكتاپەرستەكانی لە سەر هەڵچنراوە  لەلایەك و پەیدابوونی  چینی بۆرژووا و بۆچوونە نوێخوازەكانی بۆ ژیان بوونە هۆی ئەوەی كە قەناعەتی ئایینی خەڵكیش بگۆڕێ و بیگونجێنێ لە گەڵ ئەو لۆجیكەی كە هەموو ڕۆژئاوا پێی گۆشكراوە ، لە ئەنجامدا وای لێهات لە ووڵاتانی ئەوروپا ئاین بوو بە ئەنتیكە یەك - تحفە- لە سەر رەف دانرا .

    شیكردنەوەیەكی دیالكتیكی بۆ هەندێ دیاردە  : -

    هەر وەكو چۆن پێوەر لە زانستە مرۆڤایەتیەكان لەمەڕ هەر دیاردە یەك كە شیئەكرێتەوە  و لێئەكۆڵرێتەوە  ڕێژە ییە ، ئا بەو جۆرە لەم توێژینەوە یە هەر بیرۆكەیەك كە باس ئەكرێ ڕە ها  نیە ، یاخود بە دەربڕینێكی تر نهێنی سەر هەڵدانی ئەو قوتابخانە فیكریانە و بیرمەندە بلیمەتەكانی وەكو ماركس وئەنگلس فرۆید ودەهابیرمەندی تر كە بیروباوەڕە كانیان هە ڵچنراوە لە سەر لۆجیكە ڕۆژهەڵاتیەكە ! جابۆ ئاشكرا كردنی ئەو نهێنیە یە پێویستە  پەنا بەرینە بەر ئەو یاسا دیالكتیكیە كە پێی ئەوترێت  دژبەیەكی و یەكبوونی دژەكان واتە (التناقض ووحدە الاضداد) كە ئە ڵێ : مەحاڵە پەرەسەندن ڕوو بدات  بە بێ دژواری وململانێ . واتە هەموو دیاردەیەك دژەكەی  خۆی لە گەڵیدایە لە چوار چێوەی گشتێكدا . كە واتە كاتێك ئەووترێ ڕۆژئاوا ئاینی پشتگوێ خستووە مانای وا نیە كە هەموو مرۆڤەكان لە ڕۆژئاوا ئاینیان فەرامۆش كردووە ، بەڵام ئەگەر سەر ژمێری بكرێ  بۆ ئەو كەسانەی  كە تا ئێستا خۆیان بەستووە بە ئاینەوە ڕێژە یەكی زۆر كەمن . پاشان تێبینی ئەكرێ  كە زۆربەی بلیمەتەكانی بیری مرۆڤایەتی سەر بە ئاینی جولەكەن  ئەبێ ئەو ڕاستیە لە یاد نەكەین كە ئاینی جولەكە و مرۆڤە جولەكەكان لە هەموو جیهاندا  كەمایەتین ، كەمایەتیش لە هەر جێگایەك  بێت  بۆ ئەوەی بوون و مانی خۆی  بپارێزێ  پێویستی  بەوە هەیە كە دەربەست بێت (ملتزم) و پێداگربێت (متزمت)  بە ئاینە كەیەوە هەروە ها بۆ ئەوەی خۆی بپارێزێ لە لە ناو چوون ناچار ئەبێ كە شۆڤینی بێت  ! یەكێك لە هۆكاری جوولەكە بوونی زۆربەی فەیلەسوف وبیرمەندەكانی بواری زانستە مرۆییەكان ئەوەیە كە كەسانی سەر بەم ئاینە زۆر ئەچەوسانەوە لەلایەن هەمووئاین و نەتەوەكانی ترەوە .

     دیموكراسیزم لە ڕوژهەڵات و ڕۆژئاوا : -

    هەروە كو لە ڕابردوو باسمان كرد ڕۆژهەڵات و ڕۆژئاوا دوو لۆجیكی جیاواز  ئەیان بزوێنێ  ، ئەمە ئەبێتە هۆی ئەوەی  كە لە هە موو لایەنەكانی  ژیان جیاواز بێت  تەنانەت لە ڕووی ئەخلاقیشەوە جا ئەخلاقی سیاسی بێت یاخود كۆمەڵایەتی بێت ئەمە وائەكات كە دیموكراسیزمیش زۆر جیاواز بێت لەم دوو بەشەی گۆی زە وی  . هەر بۆیە دەبینین دیموكراسیزم لەو ڕژێمانەی كەوتوونەتە ڕۆژهەڵاتەوە لە لایەن دەسەڵاتە حوكمڕانەكانەوە ئەدرێت  بە میللەت ! كەواتە دیوكراسیزمیكی سنوردارە . لە بەرامبەردا ئەو بەشەی كە لەژێر كاریگەری لۆجیكی ئەرستۆیزمە میللە تەكانیان  خۆیان گەیشتوون بەو ڕژێمە دیموكراسیە واتە بە ڕێڕەوێكی سروشتی خۆی گەیشتوون بەو دیموكراسیزمە  بە واتایەكی تر دیموكراسیەتی رۆژئاوا بە خەبات و ماندووبوونی میللەتەكانیان بە دەس هاتووە  پلە بەپلە وهەنگاو بە هەنگاو ، لەبەر ئەوە ئەتوانین بڵێین تاڕادەیەك دیموكراسیزمێكی ڕاستەقینەیە .

                                                                                                                                                                                                                                                     

     

                                                                                                                                                                                     

     

    سوودم وەرگرتووە لەم سەرچاوانە ی خوارەوە :

    عرض موجز عن المادیە الدیالكتیكە              بودوستونیك ویاخوت 

    فن الحب                                                إریك فروم

    الانسان بین المڤهر والجوهر                      إریك فروم

    مبادی‌و عام النفس الفرویدی

    موسوعە الهلال الاشتراكیە                         مطبعە الهلال

    مبادی‌و علم الاقتصاد                                وزارە التربیە

     

    نوسینی : ژووری توێژینەوەی نەوەی نوێ